ИМЗО ҚЎЙГАН ҲУЖЖАТИНГИЗ БИЛАН БОШИНГИЗГА МУАММО ОРТТИРГАН БЎЛИШИНГИЗ МУМКИН...

ИМЗО ҚЎЙГАН ҲУЖЖАТИНГИЗ БИЛАН БОШИНГИЗГА МУАММО ОРТТИРГАН БЎЛИШИНГИЗ МУМКИН...

Оддий бир имзо инсоннинг уйи, пули ёки ҳатто бутун ҳаётига таъсир қилиши мумкин

Ҳар куни одамлар турли ҳужжатларга имзо қўяди:

·                   Банкда;

·                   Нотариусда;

·                   Ишхонада;

·                   Кадастрда;

·                   Танишининг илтимосига кўра.

Баъзан эса шунчаки:

«Шу ерга имзо қўйиб қўйинг, ака, ҳеч нарса бўлмайди» деган гапга ишониб одам имзо қўяди, ҳужжатни ўқимайди, чунки ишонади, чунки қарши томон таниши. Чунки ҳужжатни берган одам: «Бу оддий формаллик» дейди.

Аммо бир неча ойдан кейин...

·                   Сизга суддан чақирув келади;

·                   Ёки банкдан талабнома;

·                   Ёки МИБдан хабар;

·                   Ёки кадастрда сизга тегишли мулк бошқа шахснинг номида эканини билиб қоласиз.

Шунда биринчи савол пайдо бўлади: «Мен қачон бунга розилик бердим?».

Жавоб эса баъзан жуда оғриқли бўлади: «Сиз ўзингиз имзо қўйгансиз».

Энг хавфли ҳужжат — сиз ўқимасдан имзо қўйган ҳужжатдир.

Кўпчилик ҳужжатнинг мазмунини эмас, уни ким берганини ўйлайди.

«Нотариуснинг олдида имзоладим».

«Банк ходими тайёрлаб берди».

«Корхона раҳбари айтди».

«Қариндошим олиб келди».

«Адвокатнинг ўзи тайёрлаб қўйган экан».

Лекин қонун нуқтаи назаридан ҳужжатнинг ким томонидан тайёрлангани ҳар доим ҳам унинг оқибатларини бекор қилмайди.

Имзо — инсоннинг ҳуқуқий иродасини ифодаловчи энг муҳим белгилардан бири.

Шунинг учун ҳужжатга имзо қўйишдан олдин унинг ҳар бир бандини тушуниш керак.

Айниқса: пул, уй-жой, ер, автомобиль, кредит, кафиллик, ишончнома, мерос, улуш, қарз, олди-сотди, ҳадя билан боғлиқ ҳужжатларда.

Чунки сиз бир қаторга имзо қўяётгандек кўринасиз. Аслида эса мулкий ҳуқуқингизга таъсир қилаётган бўлишингиз мумкин.

«Мен фақат кафил бўлганман...»

Энг кўп учрайдиган хатарли вазиятлардан бири — кафиллик.

Танишингиз кредит олади. Сиздан «Фақат имзо қўйиб беринг. Мен ўзим тўлайман» дейди. Сиз ишонасиз. Бир неча ой ўтади. Кредит тўланмайди. Банк сиздан пул талаб қилади.

Шунда одам: «Лекин пулни мен олмаганман-ку!» дейди.

Албатта, бу ерда кафилликнинг аниқ шартлари ва қонунчиликдаги қоидалар таҳлил қилиниши керак. Аммо асосий сабоқ битта: Сиз пулни олмаган бўлишингиз мумкин. Лекин бошқа шахснинг мажбурияти бўйича жавобгарликни зиммангизга олган бўлишингиз эҳтимол.

Шунинг учун кафиллик ҳужжатига: «Менга нима бўлади?» деб эмас, «Қарздор тўламаса, менинг зиммамга қандай мажбурият тушади?» деб қараш керак.

«Уйни вақтинча унинг номига ўтказгандим...»

Бу гапни ҳам кўп эшитиш мумкин.

Бир одам бошқасига ишонади.

«Уйни вақтинча сенинг номингга расмийлаштирамиз» дейишади. Ёки: «Кредит чиқариш учун керак». Ёки: «Ҳужжатларни тўғрилаш учун».

Одам ишонади. Имзо қўяди. Кейин эса маълум бўлади: мулк ҳуқуқи ҳақиқатан бошқа шахсга ўтказилган.

Бу ерда масала: «Мен унга ишонган эдим» деган гап билан ҳал бўлмаслиги мумкин.

Суд учун ҳужжатнинг мазмуни, битимнинг ҳақиқий ҳолати, тарафларнинг иродаси, унинг қандай тузилгани ва бошқа юридик аҳамиятга эга ҳолатлар муҳим бўлади.

Шунинг учун мулкка оид ҳужжатларга имзо қўйишда «ишонч» билан «ҳуқуқий кафолат»ни адаштирмаслик керак.

Ҳужжатни ўқимасдан имзо қўйиш — энг катта хатолардан бири

Баъзан инсон: «Ҳужжат 10 бет экан, ким ўқийди уни?» дейди.

Аммо судда кейинчалик шу 10 бетнинг битта банди бутун низони ҳал қилиши мумкин.

Масалан, «Тарафлар мазкур шартнома шартлари билан танишган ва уларни тўлиқ тушунган» деган бир жумла ҳам кейинчалик аҳамият касб этиши мумкин.

Шунинг учун тушунмаган жойингиз бўлса имзо қўйишга шошилманг. Савол беринг. Тушунтириш талаб қилинг. Нусха олинг. Ўқинг. Зарур бўлса, ҳужжатни имзолашдан олдин ҳуқуқшунос ёки адвокатга кўрсатинг.

Бу ортиқча эҳтиёткорлик эмас. Бу ўз ҳуқуқингизни ҳимоя қилишдир.

Лекин имзо қўйиб бўлган бўлсангиз-чи?

Инсон баъзан ҳужжатга имзо қўйганидан кейин унинг оқибатини тушунади.

Ёки ҳужжат мазмуни бошқача эканини кейин билади.

Ёки «Мен бундай шартга рози бўлмаганман» дейди.

Ёки «Имзони мен қўймаганман» дейди.

Ёки «Мени алдов билан имзо қўйдиришган» дейди.

Бундай вазиятда ҳам «Имзо қўйибман, энди ҳеч нарса қилиб бўлмайди» деган хулоса қилишга шошилмаслик керак.

Чунки битимлар билан боғлиқ низоларда ҳужжатнинг ташқи кўринишидан ташқари, унинг тузилиш ҳолатлари ва қонунчилик талабларига мувофиқлиги ҳам ҳуқуқий баҳоланади.

Айрим ҳолларда битимни ҳақиқий эмас деб топиш масаласи кўтарилиши мумкин.

Аммо бунинг учун «Мен афсусландим» деган гапнинг ўзи етарли эмас. Аниқ ҳуқуқий асос ва уни тасдиқловчи далиллар керак.

Энг муҳим савол: «Ҳозир нима қиламан?»

Агар сиз шундай ҳолатга тушган бўлсангиз, биринчи навбатда ваҳимага тушманг.

Ҳужжатларни йиғинг. Қайси ҳужжатга қачон имзо қўйганингизни аниқланг. Ҳужжатнинг тўлиқ нусхасини олинг. Пул ўтказмалари, хабарлар, аудио ёзувлар, шартнома ва бошқа далилларни сақланг. Қарши тараф билан бўлган ёзишмаларни ўчирманг.

Ва энг муҳими: муаммонинг ҳуқуқий баҳосини ҳужжатларни кўрмасдан туриб беришга шошилманг. Чунки баъзан инсон «Менинг ишим тамом» деб ўйлайди.

Аслида эса ҳуқуқий имконият мавжуд бўлиши мумкин.

Баъзан эса аксинча — инсон ўзини ҳақ деб ўйлайди, аммо ҳужжатлар унинг позициясини тасдиқламайди.

Ҳуқуқий ишонч ҳиссиётдан эмас, ҳужжат ва далилдан келиб чиқади.

Бир дақиқалик эҳтиёткорлик — йиллаб судлашишдан арзон

Ҳужжатни имзолашдан олдин уни ўқиш учун 10 дақиқа ажратиш қийин эмас.

Лекин уни ўқимай имзолаганингиз учун кейин:

• судма-суд юриш;

• адвокат ёллаш;

• экспертиза ўтказиш;

• мол-мулкни ҳимоя қилиш;

• қарзни ундириш;

• шартномани ҳақиқий эмас деб топишга ҳаракат қилиш учун ойлар, ҳатто йиллар сарфланиши мумкин.

Шунинг учун ўзингизга битта қоидани одат қилинг:  «Тушунмаган ҳужжатимга имзо қўймайман».

Бу қоида сизга кўп ҳолатларда катта муаммонинг олдини олишга ёрдам беради.

Ва агар сиз аллақачон имзо қўйган бўлсангизу, энди унинг ҳуқуқий оқибатидан хавотирда бўлсангиз — энг муҳими, вақтни бой бермаслик.

Чунки баъзи ҳуқуқий талаблар бўйича қонунчиликда муддатлар мавжуд.

Муаммо пайдо бўлганда эмас, унинг ҳуқуқий оқибатини биринчи сезган пайтингизда ҳаракат қилиш энг тўғри йўлдир.